Herman Melvil – Mirzə Bartlbi

Laqeydliyə qapılmış Bartlbinin ən mühüm xüsusiyyəti passiv müqavimətdir. O, işdə verilən tapşırığı yerinə yetirmir, heç kəs­lə danışmır, başıaşağı, sözün əsl mənasında, ekstraordinar in­san­dır. Amma qəribəsi odur ki, Bartlbinin bu qeyri-adiliyi oxu­cu­nu ovsunlayır, qapalı dünyası hamını özü ilə hesablaş­mağa va­dar edir.
Mirzə Bartlbi sivil itaətsizliyi ilə o dövr Avropa insanının azad iradəsinin yeni sərhədlərini, təzə-təzə cücərən kapitalizmlə fər­din azadlığı arasındakı münasibətləri müəyyənləşdirir. Kafka, Kamü kimi böyük yazıçılara təsir edən “Mirzə Bartlbi” həcmcə qısa bir kitab olsa da, absurd ədəbiyyatın cığır açan mətnlərindən hesab olunur.
“Əslində, “Mirzə Bartlbi” bəşəriyyətin hərgünkü ironiyaların­dan sayılan həqiqi mənasızlığın mahiyyətini açıb göstərən kə­dər­li və gerçək bir kitabdır”.